Skip to article frontmatterSkip to article content
Site not loading correctly?

This may be due to an incorrect BASE_URL configuration. See the MyST Documentation for reference.

8.5 分式因子设计及其他设计中的别名结构

本章中我们说明了如何利用完整定义关系来求 2k−p2^{k-p} 分式因子设计中的别名关系。这种方法在简单设计中(例如我们最常使用的正则分式)效果很好,但在更复杂的情形中(例如我们后面要讨论的某些非正则分式和部分折叠设计)就不那么好用了。此外,有些分式因子设计根本没有定义关系,例如 8.6.3 节中的 Plackett–Burman 设计,所以定义关系方法对这类设计完全不起作用。

幸运的是,有一个通用方法在许多情形下都能令人满意地工作。该方法利用模型的多项式或回归模型表示,即

y=X1β1+ϵ\mathbf{y} = \mathbf{X}_{1} \boldsymbol{\beta}_{1} + \epsilon

其中 y\mathbf{y} 是 n×1n \times 1 的响应向量,X1\mathbf{X}_{1} 是 n×p1n \times p_{1} 矩阵,包含按试验者所拟合模型的形式展开的设计矩阵,β1\boldsymbol{\beta}_{1} 是 p1×1p_{1} \times 1 的模型参数向量,ϵ\epsilon 是 n×1n \times 1 的误差向量。β1\boldsymbol{\beta}_{1} 的最小二乘估计为

β^1=(X1′X1)−1X1′y\hat{\boldsymbol{\beta}}_{1} = (\mathbf{X}_{1}^{\prime} \mathbf{X}_{1})^{- 1} \mathbf{X}_{1}^{\prime} \mathbf{y}

假设真实模型为

y=X1β1+X2β2+ϵ\mathbf{y} = \mathbf{X}_{1} \boldsymbol{\beta}_{1} + \mathbf{X}_{2} \boldsymbol{\beta}_{2} + \epsilon

其中 X2\mathbf{X}_{2} 是 n×p2n \times p_{2} 矩阵,包含不在拟合模型中的其他变量,β2\boldsymbol{\beta}_{2} 是与这些变量相关的 p2×1p_{2} \times 1 参数向量。可以证明

E(β^1)=β1+(X1′X1)−1X1′X2β2=β1+Aβ2(8.1)\begin{array}{r l} E (\hat{\boldsymbol{\beta}}_{1}) & = \boldsymbol{\beta}_{1} + (\mathbf{X}_{1}^{\prime} \mathbf{X}_{1})^{- 1} \mathbf{X}_{1}^{\prime} \mathbf{X}_{2} \boldsymbol{\beta}_{2} \\ & = \boldsymbol{\beta}_{1} + \mathbf{A} \boldsymbol{\beta}_{2} \end{array} \tag{8.1}

矩阵 A=(X1′X1)−1X1′X2\mathbf{A}=(\mathbf{X}_1' \mathbf{X}_1)^{-1} \mathbf{X}_1' \mathbf{X}_2 称为别名矩阵(alias matrix)。该矩阵作用在 β2\boldsymbol{\beta}_2 上的各元素,就确定了向量 β1\boldsymbol{\beta}_1 中各参数的别名关系。

我们用一个熟悉的例子说明该方法的运用。假设我们做的是一个定义关系为 I=ABCI=ABC 即 I=x1x2x3I=x_{1}x_{2}x_{3} 的 23−12^{3-1} 设计,试验者计划拟合的模型是只含主效应的模型

y=β0+β1x1+β2x2+β3x3+ϵy = \beta_{0} + \beta_{1} x_{1} + \beta_{2} x_{2} + \beta_{3} x_{3} + \epsilon

按前面定义的记号,

β1=[β0β1β2β3]和X1=[1−1−1111−1−11−11−11111]\boldsymbol{\beta}_{1} = \left[ \begin{array}{l} \beta_{0} \\ \beta_{1} \\ \beta_{2} \\ \beta_{3} \end{array} \right] \quad \text{和} \quad \mathbf{X}_{1} = \left[ \begin{array}{r r r r} 1 & - 1 & - 1 & 1 \\ 1 & 1 & - 1 & - 1 \\ 1 & - 1 & 1 & - 1 \\ 1 & 1 & 1 & 1 \end{array} \right]

假设真实模型包含所有两因子交互作用,于是

y=β0+β1x1+β2x2+β3x3+β12x1x2+β13x1x3+β23x2x3+ϵy = \beta_{0} + \beta_{1} x_{1} + \beta_{2} x_{2} + \beta_{3} x_{3} + \beta_{12} x_{1} x_{2} + \beta_{13} x_{1} x_{3} + \beta_{23} x_{2} x_{3} + \epsilon

且

β2=[β12β13β23],和X2=[1−1−1−1−11−11−1111]\boldsymbol{\beta}_{2} = \left[ \begin{array}{l} \beta_{12} \\ \beta_{13} \\ \beta_{23} \end{array} \right], \quad \text{和} \quad \mathbf{X}_{2} = \left[ \begin{array}{r r r} 1 & - 1 & - 1 \\ - 1 & - 1 & 1 \\ - 1 & 1 & - 1 \\ 1 & 1 & 1 \end{array} \right]

于是

X1′X1=4I4和X1′X2=[000004040400]\mathbf{X}_{1}^{\prime} \mathbf{X}_{1} = 4 \mathbf{I}_{4} \quad \text{和} \quad \mathbf{X}_{1}^{\prime} \mathbf{X}_{2} = \left[ \begin{array}{l l l} 0 & 0 & 0 \\ 0 & 0 & 4 \\ 0 & 4 & 0 \\ 4 & 0 & 0 \end{array} \right]

因此

(X1′X1)−1=14I4(\mathbf{X}_{1}^{\prime} \mathbf{X}_{1})^{- 1} = \frac{1}{4} \mathbf{I}_{4}

而

E(β^1)=β1+Aβ2E[β^0β^1β^2β^3]=[β0β1β2β3]+14I4[000004040400][β12β13β23]=[β0β1β2β3]+[000001010100][β12β13β23]=[β0β1β2β3]+[0β23β13β12]=[β0β1+β23β2+β13β3+β12]\begin{array}{r l} E (\hat{\boldsymbol{\beta}}_{1}) & = \boldsymbol{\beta}_{1} + \mathbf{A} \boldsymbol{\beta}_{2} \\ E \left[ \begin{array}{c} \hat{\beta}_{0} \\ \hat{\beta}_{1} \\ \hat{\beta}_{2} \\ \hat{\beta}_{3} \end{array} \right] & = \left[ \begin{array}{c} \beta_{0} \\ \beta_{1} \\ \beta_{2} \\ \beta_{3} \end{array} \right] + \frac{1}{4} \mathbf{I}_{4} \left[ \begin{array}{c c c} 0 & 0 & 0 \\ 0 & 0 & 4 \\ 0 & 4 & 0 \\ 4 & 0 & 0 \end{array} \right] \left[ \begin{array}{c} \beta_{12} \\ \beta_{13} \\ \beta_{23} \end{array} \right] \\ & = \left[ \begin{array}{c} \beta_{0} \\ \beta_{1} \\ \beta_{2} \\ \beta_{3} \end{array} \right] + \left[ \begin{array}{c c c} 0 & 0 & 0 \\ 0 & 0 & 1 \\ 0 & 1 & 0 \\ 1 & 0 & 0 \end{array} \right] \left[ \begin{array}{c} \beta_{12} \\ \beta_{13} \\ \beta_{23} \end{array} \right] \\ & = \left[ \begin{array}{c} \beta_{0} \\ \beta_{1} \\ \beta_{2} \\ \beta_{3} \quad \end{array} \right] + \left[ \begin{array}{c} 0 \\ \beta_{23} \\ \beta_{13} \\ \beta_{12} \end{array} \right] \\ & = \left[ \begin{array}{c} \beta_{0} \\ \beta_{1} + \beta_{23} \\ \beta_{2} + \beta_{13} \\ \beta_{3} + \beta_{12} \end{array} \right] \end{array}

当然,其含义是每个主效应都与某一个两因子交互作用互为别名——我们知道对该设计确实如此。注意,别名矩阵的每一行分别代表 β1\boldsymbol{\beta}_{1} 中一个因子,每一列分别代表 β2\boldsymbol{\beta}_{2} 中一个因子。虽然这只是一个很简单的例子,但该方法是十分通用的,可以应用到复杂得多的设计。